Κίρρα - αρχαία φωκική πόλη

 Η Κίρρα για μια μεγάλη περίοδο υπήρξε φωκική πόλη και βρισκόταν στα σύνορα των Φωκέων με την Οζολία Λοκρίδα, ήταν το επίνειο το Δελφών. Αναφέρεται από τον Όμηρο ως Κρίσα, ο Στράβωνας και Παυσανίας την αναφέρουν ως Κίρρα, όμως ο τελευταίος την ταυτίζει με την ομηρική πόλη Κρίσα. Αποτελούσε τον προορισμό προσκυνητών και εμπόρων, οι οποίοι ανακτώντας δυνάμεις θα συνέχιζαν τον δρόμο τους για το πανελλήνιο ιερό. Βρίσκεται στον κόλπο της Ιτέας, στην έξοδο της κοιλάδας του Πλειστού στην ακτή του Κορινθιακού κόλπου. 

Η παλαιότερη κατοίκηση στην Κίρρα ανάγεται στην πρωτοελλαδική εποχή (3η χιλιετία π.Χ.), οπότε δημιουργήθηκε εκτεταμένος οικισμός, ο οποίος εξελίχθηκε σε μεγάλο εμπορικό κέντρο και γνώρισε ιδιαίτερη ακμή στη Μεσοελλαδική περίοδο και κατά τους πρώιμους Μυκηναϊκούς χρόνους.
Στους αρχαϊκούς χρόνους γνώρισε μεγάλη ακμή αφού στο λιμάνι της κατέφθαναν επισκέπτες και προσκυνητές των Δελφών και διακινούνταν αγαθά και εμπορεύματα προς ολόκληρη την περιοχή.

 Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στην Κίρρα και τους Δελφούς για τον έλεγχο της κοιλάδας του Πλειστού και τον δρόμων της, κατέληξε σε δεκαετή πόλεμο. Κατηγορήθηκε ότι οι κάτοικοι της εκμεταλλεύονταν τους προσκυνητές των Δελφών, οι κάτοικοι αρνήθηκαν να πληρώσουν το πρόστιμο που τους επιβλήθηκε και ο Α’ Ιερός Πόλεμος ξέσπασε. Ο πόλεμος αυτός έληξε το 590 π.Χ. με την καταστροφή της Κίρρας, από τη Δελφική Αμφικτυονία. Σταδιακά η πόλη ανέκτησε τη ζωή της και ως το τέλος του 6ου αι. π.Χ. εξελίχθηκε σε σημαντικό λιμάνι του Κορινθιακού κόλπου, που ταυτόχρονα λειτουργούσε ως επίνειο της Άμφισσας και των Δελφών. 

Αρχαίο λιμάνι

Η Κίρρα διατήρησε τη σημασία της και κατά τη διάρκεια των βυζαντινών και μεσαιωνικών χρόνων. Από τη βυζαντινή περίοδο σώζονται ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής, με βαπτιστήριο, λουτρά και ο παράκτιος πύργος που είναι κατασκευασμένος από ογκόλιθους του αρχαίου λιμανιού. Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς κτίστηκε ο πύργος. Αναφέρεται ως «βυζαντινός», αλλά δεν αποκλείεται να ήταν φράγκικος. Στην υπόθεση αυτή συνηγορεί το γεγονός ότι φαίνεται να ήταν μια απλή βίγλα.

 

Επάνω στα αρχαία ερείπια κτίσθηκε το 1870 ο σύγχρονος οικισμός με το όνομα Ξεροπήγαδο. Στον αρχαιολογικό χώρο της Κίρρας διατηρούνται διάσπαρτα αρκετά μνημεία, που συνθέτουν την ιστορική πορεία της αρχαίας πόλης, σημαντικότατου λιμανιού στον Κορινθιακό κόλπο. Μέσα στη θάλασσα διατηρείται τοίχος από τις εγκαταστάσεις του αρχαίου λιμανιού και σε μικρή απόσταση τα θεμέλια κτίσματος, που αποδίδονται σε νεώριο, χώρο αποθήκευσης του εξοπλισμού των πλοίων.

Η Κίρρα διέθετε  επίσης ένα σημαντικό ιερό αφιερωμένο στον Απόλλωνα, την Άρτεμη και τη Λητώ. Στην περιοχή όπου βρίσκεται ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου εκτεινόταν ένας υπαίθριος χώρος, ορθογώνιος σε κάτοψη, μήκους 160 μ. και πλάτους 130 μ. που πλαισιωνόταν από στοές ανοικτές προς το εσωτερικό, όπου είχε αναγερθεί το ναϊκό οικοδόμημα

 Οι νεώσοικοι

Κατά τον 5ο αι. π.Χ., οικοδομήθηκαν νεώσοικοι που αποτελούνταν από τουλάχιστον 5 επιμήκη διαμερίσματα ανοικτά προς τη θάλασσα, εντός των οποίων υπήρχε η δυνατότητα να συρθούν μικρά πλοία κυρίως για εργασίες επισκευής. Στο πίσω μέρος υπήρχαν 2 δωμάτια, τα οποία είχαν πρόσβαση από τη βόρεια πλευρά, πιθανόν να ήταν χώροι ανάπαυσης των ταξιδευτών ή αποθήκευσης εμπορευμάτων. 

Γραφική απεικόνιση των νεώσοικων από την ενημερωτική ταμπέλα του χώρου

Στα ανατολικά υπήρχε άλλο οικοδόμημα. Ανάμεσα στα δυο οικοδομήματα υπήρχε δρόμος που οδηγούσε από το λιμάνι στον κεντρικό οικισμό. 

Τα 5 διαμερίσματα

Κατά τον 1^ο αι. μ.Χ. οι νεώσοικοι υπέστησαν αρκετές αλλαγές καθώς κάποιοι από τους τοίχους ενισχύθηκαν μ’ αποτέλεσμα να περιοριστεί το πλάτος των χώρων. Φαίνεται ότι τότε άλλαξε πλήρως η λειτουργία του οικοδομήματος το οποίο στο εξής χρησιμοποιήθηκε ως ιδιωτική οικία. 

Άλλη μια αρχαία οικία  με ψηφιδωτό δάπεδο υπήρχε προς την πλευρά του σύγχρονου δρόμου και συνεχιζόταν κάτω από την αυλή του παρακείμενου  σχολείου.

 

Ο επισκέπτης στον αρχαιολογικό χώρο των νεώσοικων θα αντικρίσει έναν κυλινδρικό λίθο, ο οποίος είχε μεταφερθεί από την Πελοπόννησο και προοριζόταν για το ιερό των Δελφών, όπου, αφού δεχόταν την ανάλογη επεξεργασία θα κτιζόταν ως σπόνδυλος σε έναν από τους κίονες του ναού του Απόλλωνα. 

Ο κυλινδρικός λίθος

Πηγή πληροφοριών : Η ταμπέλα του Υπουρ. Πολιτισμού του αρχ. χώρου

 

Ο Πύργος της Κίρρας

Οι διαστάσεις του πύργου είναι 7,10 Χ 7,10μ. Το πάχος των τοίχων 1,50 μ και το σωζόμενο ύψος 3 μέτρα. Δεν βρέθηκε κανένα ίχνος εισόδου ούτε παραθύρων, ενώ το εσωτερικό του πύργου είναι γεμάτο από τα μπάζα του. Η ανασκαφική έρευνα (το 1984) έδειξε ότι ο πύργος έχει κατασκευασθεί κατά μεγάλο μέρος από αρχαίο οικοδομικό υλικό, σε δεύτερη χρήση, από τη γειτονική ακρόπολη (αρχαία Κρέουσα).   (Πηγή: https://www.kastra.eu/castlegr.php?kastro=kirra)

Αρχαίο Μονοπάτι Κίρρας-Δελφών

 «στα χνάρια των αρχαίων προσκυνητών»

 

" Έχοντας σαν αφετηρία της διαδρομής τον αρχαίο Φάρο που βρίσκεται στην παραλιακή οδό της Κίρρας, κατευθυνόμαστε βόρεια.Τα πρώτα 600 μέτρα διασχίζουμε την πόλη της Κίρρας και συναντάμε την Περιφερειακή Οδό Κίρρας-Ιτέας, που επίσης διασχίζουμε. Από αυτό το σημείο και για τα επόμενα 1,73 χιλιόμετρα κατευθυνόμαστε σε ασφαλτοστρωμένο αγροτικό δρόμο με αιωνόβιες ελιές τριγύρω μας, μέχρι να φτάσουμε στο Εκκλησάκι του "Αγίου Πολύκαρπου". Δεν χρειάζεται όμως να ανησυχήσουμε μήπως χάσουμε τον δρόμο μας..."

Μπορείτε να δείτε με  λεπτομέρειες τη διαδρομή στην ηλεκτρ. διεύθυνση: https://www.outdoorers.gr/post/arxaio-monopati-kirras-delfwn

Ηρώο Καλυδώνας

 Σε ένα από τα νεκροταφεία της αρχαίας Καλυδώνας, έξω από τη νοτιοδυτική πύλη της πόλης, έχει αποκαλυφθεί από την δεκαετία του 1920 ταφικό μνημείο, γνωστό ως Ηρώο της Καλυδώνας. Τα ηρώα στην αρχαιότητα ήταν ταφικά μνημεία αφηρωισμένων προσώπων που μετά το θάνατό τους ελάμβαναν ιδιαίτερες τιμές και λατρεύονταν ως ήρωες. Στην περίπτωση της Καλυδώνας το πρόσωπο αυτό ήταν κάποιος Λέων που έφερε τον τίτλο «Νέος Ηρακλής», ο οποίος έκτισε το μνημείο για τον εαυτό του γύρω στο 100 π.Χ., όπως αποδεικνύουν επιγραφές που βρέθηκαν στο κύριο δωμάτιο του κτηρίου. Το Ηρώο είναι γνωστό και ως Λεόντειο.

Κάτοψη του μνημείου έτσι όπως έχει αποκατασταθεί από τους ανασκαφείς  E. Dyggve, Fr. Poulsen και Κων/νο Ρωαμαίο. (η εικ. από το βιβλίο Αρχ. Χώρος  Καλυδώνας)

Οι ερευνητές θεωρούν το Λέοντα πρόγονο μίας σημαντικής οικογένειας της Καλυδώνας, στον οποίον οι απόγονοί του έκαναν αφιερώσεις. Ο τίτλος «Νέος Ηρακλής» δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη, γιατί συναντάμε ανάλογα παραδείγματα χρήσης τοπικών μυθολογικών παραδόσεων για την ηρωοποίηση επιφανών ατόμων ήδη από τον 3ο αι. π.Χ. Η Ελληνιστική και Ρωμαϊκή εποχή ανακαλύπτει και πάλι μία παράδοση που ήταν παλιά: οι επιφανείς πολίτες των πόλεων γίνονται ήρωες που εξελίσσονται σε πρωταγωνιστές της μυθολογίας και της ιστορίας. Το Λεόντειο δεν ήταν το μοναδικό ταφικό μνημείο που περιελάμβανε το νεκροταφείο της πόλης είναι όμως, το πιο εντυπωσιακό που έχει ανασκαφεί.

Το μνημείο αποτελεί ένα ασυνήθιστο κτήριο, με διαστάσεις  37,50 X34,40 μ.,  που μοιάζει περισσότερο με παλαίστρα, παρά με Ηρώο. Η κάτοψή του ήταν σχεδόν τετράγωνη με μεγάλη αυλή στο κέντρο, 16,78Χ 16,78μ., που περιβαλλόταν από εικοσιοκτώ κίονες δωρικού ρυθμού, 8 από κάθε πλευρά. Το δάπεδο της αυλής ήταν από πατημένο χώμα, εκτός από μια στενή περιμετρική ζώνη που ήταν στρωμένη με βότσαλα και κονίαμα. Στις τέσσερις γωνίες του περιστυλίου υπήρχαν μικρές ορθογώνιες δεξαμενές από πωρόλιθο, που χρησίμευαν στην απορροή των νερών των στεγών. Εδώ ελάμβαναν χώρα αθλητικοί αγώνες ή άλλες εκδηλώσεις στο πλαίσιο των λατρευτικών τελετών. Πιθανόν περιμετρικά της αυλής αναπτύσσονταν χώροι - μικρά δωμάτια στη δυτική, ανατολική και νότια εσωτερική πλευρά. Υπήρχαν συνολικά επτά δωμάτια. Από αυτά τα I, II,III και IV βρίσκονταν κατά μήκος της ανατολικής πλευράς. Ολόκληρη τη νότια πλευρά του μνημείου καταλάμβανε ένας επιμήκης χώρος, V που σώζεται αποσπασματικά. Στη βόρεια πλευρά του βρίσκονταν τα VΙ, VΙΙ, τα οποία ήταν και τα σπουδαιότερα.  

 Στο κέντρο του εξωτερικού τοίχου της δυτικής πλευράς του μνημείου ανοιγόταν ημικυκλική εξέδρα, στραμμένη  προς το εσωτερικό του περιστυλίου.  Σε αυτή την εξέδρα πιθανόν να έστεκε κάποιο άγαλμα θεού, ίσως της Άρτεμης.

Στη ΒΔ πλευρά του μνημείου υπήρχε εξωτερική αυλή με κτιστό περίβολο, που επικοινωνούσε με το περιστύλιο. Στο εσωτερικό της υπήρχε ένα κτιστό πηγάδι και μια ορθογώνια δεξαμενή,

Η πρόσβαση στο μνημείο ήταν από τη βόρεια πλευρά, μέσω μιας κλίμακας, η οποία κατερχόταν από την πλευρά της πόλης και κατέληγε μπροστά από την κυρίως είσοδο, που βρισκόταν στη ΒΑ του γωνία. Η είσοδος πλαισιωνόταν από μνημειακή πρόσταση με οκτώ τετράπλευρα στηρίγματα δωρικού ρυθμού.

Στο υπόγειο ενός εκ των δωματίων της βόρειας πλευράς υπήρχε τάφος - κρύπτη που αποτελούσε τον πιο σημαντικό χώρο. Ο υπόγειος ταφικός θάλαμος, «μακεδονικού» τύπου, ο οποίος καλυπτόταν με κτιστή καμάρα. Για την κατασκευή του μνημείου είχε λαξευτεί το φυσικό έδαφος και στη συνέχεια είχε κτιστεί ο τάφος με ασβεστόλιθους

Στο θάλαμο οδηγούσε κτιστός δρόμος, μήκους 5,37 μ. και πλάτους 1,05 μ., τα τοιχώματα του οποίου είχαν στεγανοποιηθεί με κονίαμα. Ο δρόμος προσεγγιζόταν με μια κλίμακα από εννέα σκαλοπάτια. Η είσοδος του τάφου έκλεινε με μαρμάρινη θύρα, η οποία ήταν απομίμηση ξύλινης με μεταλλικά διακοσμητικά στοιχεία, που εφάρμοζε σε επιμελημένες  λίθινες παραστάδες. Στο τύμπανο που σχηματιζόταν πάνω από την πόρτα διατηρήθηκαν κατάλοιπα χρωματιστού κονιάματος.

Ηρώο: φαίνεται ο υπόγειος νεκρικός θάλαμος

     

 

   Ο νεκρικός θάλαμος ήταν ορθογώνιος, με διαστάσεις 1,90 Χ 2.92 μ.  Στο εσωτερικό υπήρχαν δύο μαρμάρινες σαρκοφάγους σε μορφή κλινών με μαρμάρινα στρώματα  προσκεφάλια για τους νεκρούς. Από ίχνη χρώματος φαίνεται ότι αρχικά ήταν ζωγραφισμένες. Η χρήση των σαρκοφάγων πιθανώς ήταν κυρίως συμβολική και όχι πραγματική, καθώς τουλάχιστον η μικρότερη είχε εσωτερικά χωρίσματα.

Η βόρεια κλίνη και το υποπόδιο (αναπαράσταση): φωτ.  από το βιβλίο"Αρχ. χώρος Καλυδώνας"

Μπροστά από τις κάθε μία σαρκοφάγους υπήρχαν από ένα υποπόδιο. Το μεγαλύτερο, μπροστά από τη βόρεια κλίνη, κατέληγε σε δυο πόδια με τη μορφή πελμάτων λιονταριού. Ήταν διακοσμημένο με ανθοφόρα κλαδιά και διπλό φύλλο άκανθας στο κέντρο, το οποίο περιέβαλλαν μικρά τυλιγμένα φίδια. Το δεύτερο ήταν μικρότερο και απλούστερα διακοσμημένο.

Όλο το δωμάτιο έφερε στους τοίχους σιδερένια άγκιστρα, που μάλλον είχαν χρησιμοποιηθεί για την ανάρτηση προσφορών, όπως γιρλάντες, άνθινα στεφάνια, υφάσματα ή άλλα αντικείμενα, σύμφωνα με γνωστά παράλληλα και ζωγραφικές απεικονίσεις τάφων.  Οι σαρκοφάγοι, οι οποίες έχουν υποστεί καταστροφές από αρχαιοκάπηλους, διατηρούν την ανάγλυφη διακόσμηση κατά μίμηση χάλκινων και ξύλινων προτύπων. Ενδεχομένως, ο τάφος αυτός αποτέλεσε τον πυρήνα, γύρω από τον οποίο αναπτύχθηκε ολόκληρη η κατασκευή.

Ακριβώς επάνω από την ταφική κρύπτη υπήρχε η μεγαλύτερη αίθουσα του Ηρώου, VII, η οποία είχε σχήμα ταυ (Τ) με διαστάσεις 12,5 Χ 5,58 μ.  και φιλοξενούσε τις λατρευτικές τελετουργίες. Βρισκόταν λίγο ψηλότερα από το επίπεδο του περιστυλίου και επικοινωνούσε με αυτό με είσοδο πλάτους 6,68 μ. Το δωμάτιο έφερε περιμετρικά στις τρεις πλευρές του δέκα μαρμάρινα θρανία αριθμημένα με γράμματα, ορισμένα τα οποία διατηρήθηκαν στη θέση τους σπασμένα.

Στο βάθος του δωματίου VII ανοιγόταν προς το βορρά και σε λίγο ψηλότερο επίπεδο ένας συνεχόμενος χώρος που προεξείχε εξωτερικά από το περίγραμμα του κτήριο. Πρόκειται για έναν σχεδόν τετράπλευρο πλακόστρωτο χώρο, διαστάσεων 4,50 Χ 4,60 μ. που έχει ταυτιστεί με τη λατρευτική αψίδα, όπως μεταξύ των άλλων δείχνει η εύρεση μίας τράπεζας προσφορών.

 

Αναπαράστασή του του δωματίου VII με τη λατρευτική αψίδα: από το βιβλίο Αρχ. Χώρος Καλυδώνας

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ανασκαφέων η αψίδα περιβαλλόταν από κήπο και βρισκόταν πάνω από την ταφική κρύπτη.   Περιμετρικά του χώρου αυτού υπήρχε κρηπίδωμα σε σχήμα Π, το οποίο απομονωνόταν με κιγκλίδωμα, πιθανώς ξύλινο, και λειτουργούσε ως εξέδρα, δηλαδή ως βάση αγαλμάτων.  Φαίνεται ότι το δωμάτιο VII λειτουργούσε ως προθάλαμος της λατρευτικής αψίδας, που εξασφάλιζε θέαση στις ιερές προσωπικότητες που λατρεύονταν σε αυτήν. Στο εσωτερικό της εξέδρας και της αίθουσας VII βρέθηκαν αναθηματικές επιγραφές που αναφέρονται στο Λέοντα.

Σε αυτήν την αίθουσα, VII,   βρέθηκαν έντεκα μαρμάρινα μετάλλια που περιέκλειαν γλυπτές προτομές των θεών και ηρώων που λατρεύονταν στην Καλυδώνα και κοσμούσαν τους τοίχους του δωματίου. Ανάμεσα στις μορφές αυτές έχει αναγνωριστεί ο ήρωας Μελέαγρος, καθώς επίσης και ο Ηρακλής, ο Δίας, η Αφροδίτη, Ο Ερμής, πιθανός ο Λέοντας και ο Έρωτας. Τα γλυπτά αυτά, καθώς και η θύρα του ταφικού θαλάμου εκτίθενται σήμερα στο Παπαστράτειο Αρχαιολογικό Μουσείο του Αγρινίου.

Από τη διαμόρφωση και την κλίση των κεφαλών, καθώς και την ύπαρξη μεταλλικών καρφιών, φαίνεται ότι οι μορφές ήταν προσαρμοσμένες σε έντεκα τουλάχιστον μετάλλια που κοσμούσαν τους τοίχους της αίθουσας. Τα ίδια τα μετάλλια δεν έχουν σωθεί, καθώς και πιθανότατα ήταν από ξύλο και μαρμαροκονία και έχουν καταστραφεί. Από τις καλύτερα διαμορφωμένες μορφές είναι του Ερμού, του Μελέαγρου και του Απόλλωνα, ενώ οι υπόλοιπες έχουν υποστεί έντονη καταστροφή των επιμέρους χαρακτηριστικών.

Μια από τις μορφές των μεταλλίων αποδίδει ένα νεαρό άνδρα. Με βάση τα εικονογραφικά του χαρακτηριστικά αναγνωρίζεται ως πορτραίτο αθλητή, πιθανόν βαρέως αθλήματος. Πιθανών να είναι ο Λέων. Περισσότερα για την προσωπικότητα του Λέοντα δεν είναι δυστυχώς γνωστά. Μπορεί πράγματι να αποτέλεσε έναν φημισμένο αθλητή, κάποιον που πάθανε νέος ή έναν ευεργέτη, άρχοντα ή ηγεμόνα της Καλυδωνίας, που χάρη στην προσφορά του στην πόλη εξυψώθηκε μετά το θάνατό του σε ήρωα.

Η χρήση και η χρονολόγηση του μνημείου

Το ηρώο ήταν ένα κτίσμα στο οποίο απέδιδαν ιδιαίτερες τιμές σε  έναν επιφανή πολίτη  της πόλης. Τα ηρώα στην αρχαιότητα ήταν μνημεία τα οποία ανεγείρονταν συνήθως πάνω από τάφους ηρώων για να τους τιμήσουν μετά θάνατον και είχαν απλή ή σύνθετη μορφή.    Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς εδραιώθηκε η ηρωική λατρεία, ούτε αν ο τάφος αποτέλεσε τον αρχικό χώρο άσκησής της. Επιπλέον η μορφή του κτιρίου δεν συμφωνεί με κανέναν από τους γνωστούς τύπους ηρώων, ενώ αντίθετα εμφανίζει περισσότερα κοινά με ιδιωτικά σπίτι, γυμνάσια και παλαίστρες.  Για τους λόγους αυτούς ορισμένοι μελετητές προτείνουν ως ακριβέστερη την χρήση του μνημείου ως παλαίστρας που συνδέθηκε με μια ηρωική λατρεία και ανεγέρθηκε όταν πλέον αυτή απέκτησε μεγαλύτερες διαστάσεις. Πιστεύεται ότι ο αρχιτέκτων του μνημείου καταγόταν από την περιοχή, μπορεί μάλιστα να άντλησε μέρος της έμπνευσής του από το «κτίριο με το περιστύλιο» της Καλυδώνας.   

Γενικά μπορεί να θεωρηθεί βέβαιη η χρήση του υπέργειου χώρου του μνημείου ως μικρής ιδιωτικής παλαίστρας και χώρου δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνταν στο πλαίσιο των αγώνων  ή θρησκευτικών τελετών.  

Αυτές μπορεί να περιελάμβαναν μουσικούς ή ιππικούς διαγωνισμούς, τελετουργικούς χορούς ή γυμναστικές παραστάσεις και θα λάμβαναν χώρα στο εσωτερικό της περίστυλης αυλής, ενώ οι θεατές θα μπορούσαν να τις παρακολουθούν από την περιμετρική στοά. Μάλιστα το δωμάτιο VI , το οποίο από τον ανασκαφέα  E. Dyggve  είχε ταυτιστεί με αίθουσα συμποσίων, είχε πρόσφατα αναγνωριστεί με πειστικά επιχειρήματα ως χώρος λουτρού, στοιχείο που υπογραμμίζει ακόμη περισσότερο τη σύνδεση του υπέργειου κτίσματος με αθλητικές δραστηριότητες.

Στα υπόλοιπα δωμάτια, πλην του λατρευτικού δωματίου VII, δεν έχει βεβαιωθεί η χρήση τους. Πιθανόν να ήταν αίθουσες συγκεντρώσεων για πνευματικές δραστηριότητες, καθώς στο εσωτερικό τους βρέθηκαν θραύσματα αγαλμάτων από τη διακόσμησή τους,  Η αίθουσα III, ένας μικρός στενόμακρος χώρος έχει ερμηνευτεί ως σκευοθήκη για λατρευτικά σκεύη και άλλα αντικείμενα που χρησίμευαν στις τελετουργίες.

Σχεδιαστική αναπαράσταση τη εισόδου του Ηρώου που βρισκόταν στη β. πλευρά του , ανάμεσα από τα δωμάτια VII και  I ( Από το βιβλίο Αρχ. Χώρος Αρχαίας Καλυδώνας)

   Η χρονολόγηση του κτιρίου έχει δεχτεί αρκετές αναθεωρήσεις από την εποχή της αρχικής ανασκαφής του έως σήμερα. Ο υπόγειος τάφος τοποθετείται στην Ελληνιστική εποχή,    στο τέλος του 2^ου αι. π.Χ. ή στις αρχές του 1^ου αι. π.Χ. Πρόσφατα έχει εκφραστεί η υπόθεση ότι είναι αρχαιότερος. Η υπέργεια τελική μορφή του μνημείου έχει άλλοτε θεωρηθεί ότι είναι σύγχρονο με τον τάφο και άλλοτε μεταγενέστερο δημιούργημα. Επιπλέον οι ανασκαφείς θεώρησαν πιθανό να αντικατέστησε κάποιο παλαιότερο κτίριο της ύστερης ελληνιστικής εποχής (1^ος αι. π.Χ.), που κατεδαφίστηκε και ανοικοδομήθηκε όταν κάποιοι κάτοικοι της Καλυδώνας, που είχαν μετοικίσει από τον Αύγουστο στη Νικόπολη, επέστρεψαν στην πόλη. Πιθανόν το τελικό αυτό κτίριο να ανεγέρθηκε την εποχή του Αδριανού, κατά τον 2^ο αι. μ.Χ., από τους απογόνους του Λέοντα. Σε κάθε περίπτωση φαίνεται ότι το υπέργειο οικοδόμημα, με την τελική μορφή που έχει διατηρήσει έως σήμερα, είχε σύντομη διάρκεια ζωής.   

Αριστερά: Αεροφ. του Ηρώου

Δεξιά: Η θέση του Ηρώου στο χάρτη της Καλυδώνας

Εικ. από: "Αρχ. Χώρος Καλυδώνας"

 Η ασβεστολιθική θύρα έτσι όπως έχει αποκατασταθεί και εκτίθεται στο Αρχ. Μουσείο Αγρινίου

Κεφάλι θεάς με τειχόμορφο στέμμα

 Οι εικ από το βιβλίο "Αρχ.Χώρος Καλυδώνας"

Υποθετική αποκατάσταση της μορφής του μνημείου κατά τους E. Dyggve, Fr. Poylsen και Κ. Ρωμαίο

Πηγή: Φωτεινή Σαράντη :Το Ηρώο της Καλυδώνας (Αρχαιολογικός χώρος Καλυδώνας-2013)