Οδοιπορικό στην Αρτέμιδα, Βραυρώνα, αρχαίο Θορικό και Σούνιο

 Οι Μυθολόγοι Λιβαδειάς το Σάββατο 18 Μαΐου 2019 πραγματοποιήσαμε  τη δεύτερή τους εκδρομή μας στους αρχαιολογικούς χώρους Αρτέμιδας ( Λούτσας), Βραυρώνας, Θορικού και Σουνίου.

 

Πρώτη μας στάση στο ναό της Ταυροπόλου Αρτέμιδος, στην Αρτέμιδα, δίπλα στη θάλασσα, εκεί ο Ορέστης και η Ιφιγένεια πάτησαν το πόδι τους μετά τη επιστροφή τους από την Ταυρίδα, όπου η Ιφιγένεια υπηρετούσε ιέρεια στο ναό της Αρτέμιδος φέρνοντας μαζί τους το ξόανο της θεάς.  Στην Αρτέμιδα, στις αρχαίες Αλαίς  Αραφηνιδών, τα δυο αδέλφια έκτισαν ναό προς τιμή της Αρτέμιδος, έστησαν το ξόανο και η Ιφιγένεια υπηρέτησε ως ιέρεια σε αυτόν.  

  

Στην   Ταυροπόλος Αρτέμιδα - Αρτέμιδα Αττικής

                      

                              

Στη συνέχεια ακολουθώντας τα βήματα της Ιφιγένειας φτάσαμε στον αρχαιολογικό χώρο της  Βραυρώνας, εκεί όπου η κόρη του Αγαμέμνονα κατέφυγε  μετά τις αρχαίες Αλαίς Αραφηνιδών  και έγινε ιέρεια στο ναό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος. Ένας  υπέροχος χώρος μέσα στο προστατευόμενο υγρότοπο του Ερασίνου ποταμού.

                       

Στην Βραυρώνα με ομπρέλα για τον ήλιο, αλεξήλιον στα αρχαία Ελληνικά

Αφού είδαμε ό,τι έχει μείνει από το λαμπρό παρελθόν της Βραυρώνας, όπως το  ναό της Αρτέμιδος, τη Μεγάλη  Στοά, τη Βόρεια  Στοά, την ιερή πηγή, την αρχαία γέφυρα, τον τάφος Ιφιγένειας, την ιερά οικία κατευθυνθήκαμε  στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Ένα υπέροχο μουσείο το οποίο μας  εντυπωσίασε  με τα εκθέματά του. Λόγω της μόνιμης κατοίκησης της περιοχής, από τα νεολιθικά χρόνια μέχρι το 2^ο αι. π.Χ. όπου και εγκαταλείφτηκε από τους κατοίκους της, τα εκθέματα αποτελούν ένα ταξίδι στο χρόνο και στην ιστορία της. 

 

Πρόγραμμα αρχαιολόγων σε μουσεία για την υφαντική τέχνη στην αρχαιότητα 

 

Μας εντυπωσίασε η αίθουσα τρία με τα πολυάριθμα αγαλμάτια μικρών αγοριών και κοριτσιών, καθώς η Άρτεμις ήταν θεά προστάτιδα του τοκετού και των παιδιών. Οι γονείς αφιέρωναν τα αγαλματίδια για να ευχαριστήσουν ή να παρακαλέσουν τη θεά να προστατέψει τα παιδιά τους, ενώ τα παιχνίδια (σπόνδυλοι ψαριών, αστράγαλοι, ζάρια, μικρογραφικά αγγεία, πλαγγόνες), αποτελούσαν αφιερώματα των παιδιών στη θεά.

 

Αφήνοντα πίσω τη Βραυρώνα κατευθυνθήκαμε προς το Πόρτο Ράφτη για ένα γεύμα και καφέ δίπλα στη θάλασσα.  Αφού ξεκουραστήκαμε και ικανοποιήσαμε τις γαστρονομικές μας ανάγκες συνεχίσαμε το οδοιπορικός μας σε τόπους και μύθους ξεχασμένους.

Η επόμενη στάση μας στο αρχαίο Θορικό, την πρώτη βιομηχανική πόλη της Ευρώπης, διότι εδώ γινόταν η εξόρυξη, η επεξεργασία η παραγωγή του ασημιού και το μολύβδου. Εδώ κατοικούσαν όσοι εργάζονταν, είχαν τους ναούς τους, το θέατρό τους, το οποίο σώζεται, το λιμάνι τους και ό,τι άλλο ήταν απαραίτητο σε μια οργανωμένη πόλη. Είδαμε την πρώτη στοά που ανοίχτηκε το 3.000π.Χ., το πλυντήριο για τον εμπλουτισμό των μεταλλευμάτων ( επεξεργασία), το θέατρο....

 

Στο Θορικό

 

 













 

  


Μετά το αρχαίο Θορικό προχωρήσαμε προς τη νότια πλευρά της Λαυρεωτικής χερσονήσου κάνοντας μια στάση στο όμορφο Λαύριο. Μια πόλη με μεγάλη ιστορία στην εξόρυξη των μεταλλευμάτων από την αρχαιότητα μέχρι πρόσφατα. Μια βόλτα στην παραλία και στο λιμάνι της πόλης μας ενθουσίασε και γι αυτό δώσαμε την υπόσχεση ότι σύντομα θα επιστρέψουμε στο Λαύριο για να δούμε και να μάθουμε περισσότερα γύρω από την μεταλλουργία - μεταλλουργικές διεργασίες του Λαυρίου και της γύρω περιοχής.

Στο ναό του Ποσειδώνα

Τελικός σταθμός μας το Σούνιο και ο λαμπρός ναός του Ποσειδώνα που στέκει εκεί πάνω στο βράχο αιώνες τώρα, σαν ένας ακοίμητος φρουρός στους θαλάσσιους δρόμους των κατοίκων της Αττικής  από τον Πειραιά προς το Αιγαίο και τη μικρά Ασία και το αντίθετο, όπως μας λέει και ο Παυσανίας, περιηγητής και γεωγράφος, που έζησε το 2^ο αι. μ. Χ.. Θαυμάσαμε το ναό και απολαύσαμε τη δύση του ήλιου που έβαψε με  ξεχωριστά χρώματα το ναό και τη θάλασσα.

 Ο ναός του Ποσειδώνα  ήταν η τελευταία μας στάση σε αυτό το οδοιπορικό μας στην Αττική γη. Όταν ο ήλιος χανόταν πίσω από τα βουνά πηγαίνοντας στην κατοικία του για να ξεκουραστεί, εμείς παίρναμε το δρόμο της επιστροφής για τη Λιβαδειά, στην πόλη του Τροφώνιου και της Έρκυνας πιο πλούσιοι σε γνώσεις, εμπειρίες, εικόνες, συναισθήματα… 

Ήμασταν μια μεγάλη ομάδα, εξήντα οκτώ άτομα διαφόρων ηλικιών από 5 ετών έως….., που μας έδενε ένας κοινός σκοπός, ο σκοπός του να δούμε και να μάθουμε  κάτι από την αρχαία ιστορία αυτού του τόπου.  Στα πρόσωπα όλων μας ήταν χαραγμένο το χαμόγελο της ευτυχίας για ό,τι ζήσαμε, και αυτό επιβεβαιώθηκε και από την ερώτηση που έγινε από πολλούς «ποια θα είναι η επόμενη εξόρμηση;».

                    Καλό καλοκαίρι λοιπόν και καλή συνάντηση το Φθινόπωρο!

Οι φωτ. είναι από τα μέλη της ομάδας των Μυθολόγων: Αλένη Αναστασίου, Μάρθα Τσόγκα,Τίτσα Καρακούση, Φοίβη Ελευθεριάδου, Νίκος Νικολάου,  Σπύρος Κόκκινος και Παναγιώτης Νιαβής, Φούλα Χαρίση.

Ο ναός της Ταυροπόλου Αρτέμιδος των Αλών Αραφηνιδών – Αρτέμιδα-Λούτσα

Στην παραλιακή λεωφόρο Αρτέμιδος στην Αρτέμιδα, δίπλα στη θάλασσα, στις συντεταγμένες 37.980074,24.008604 βρίσκεται το ιερό της Ταυροπόλου Αρτέμιδος, του αρχαίου δήμου των Αλών Αραφηνιδών. Η ανακάλυψη του ιερού το 1925 καθώς και τα τιμητικά ψηφίσματα των Αλαιέων, που βρέθηκαν εκεί και που αναφέρουν τις εορτές που γίνονταν προς τιμήν της θεάς, συνέβαλαν στην ταυτοποίηση των αρχαίων Αλών.

Ο ναός της Αρτέμιδος Ταυροπόλου ερευνήθηκε συστηματικά κατά τα έτη 1956 και 1957. Πρόκειται για έναν πώρινο περίπτερο ναό δωρικού ρυθμού με 13 κίονες στις μακρές πλευρές και 6 στις στενές. Αποτελείται από σηκό, που χωρίζεται σε δύο τμήματα, ένα μεγαλύτερο ανατολικά και ένα μικρότερο δυτικά, το οποίο ερμηνεύθηκε ως άδυτο. Η περίοδος ίδρυσής του πιθανολογείται μεταξύ 500 π.Χ. και 340 π.Χ. Τα θεμέλια του ναού διατηρούνται σήμερα σε ελεγχόμενο χώρο στην κεντρική παραλία του δήμου, όπως επίσης και ο βωμός της θεάς σε κοντινή απόσταση. Η λειτουργία του ιερού τεκμηριώνεται από τον 7ο π.Χ. αι έως και τον 1ο μ.Χ. αι., όπως μαρτυρούν τα αναθηματικού χαρακτήρα ευρήματα, αλλά και χρηστικά και μαγειρικά αγγεία που δείχνουν την τέλεση συνεστιάσεων στα πλαίσια της λατρείας .

Στις επόμενες δεκαετίες ήρθαν στο φως οικοδομικά λείψανα (βόρειο και ανατολικό πρόπυλο, χαλικόστρωτος δρόμος και βάθρα αναθημάτων) που περιλαμβάνονταν στον ευρύτερο χώρο του ιερού και ανήκουν στις τρεις οικοδομικές φάσεις από τον 5ο έως τον 2ο αι. π.Χ. Ένα από τα τιμητικά ψηφίσματα αναφέρει και την ύπαρξη ναού του Διονύσου.

φωτ. Τίτσα Καρακούση

Ο μύθος αναφέρει πως ο Ορέστης επιστρέφοντας από την Ταυρική χερσόνησο με την Ιφιγένεια και το θαυματουργό ξόανο της Αρτέμιδος, αποβιβάστηκε στις Αραφηνίδες Αλές, όπου ίδρυσε ναό για την Αρτέμιδα και έστησε άγαλμα. Στο ναό λατρευόταν η Άρτεμη ως «ταυροπόλος» θεά, ενώ η Ιφιγένεια αποσύρθηκε στο ιερό της Αρτέμιδος στη Βραυρώνα, το οποίο σώζεται έως σήμερα.

Ο Ευρυπίδης αναφέρει:

 «…εδώ να φτιάξεις ναόν και να στήσεις το άγαλμα που έχει το όνομα της γης των Ταύρων (…) την Άρτεμη δε στο εξής θα υμνήσουν οι θνητοί ως Ταυροπόλο Θεά…».

Στην ευριπίδεια εκδοχή η Ιφιγένεια είναι μια θνητή γυναίκα, η οποία γίνεται ιέρεια της Αρτέμιδος, πρώτα στην Ταυρίδα και κατόπιν στη Βραυρώνα. Στην Ταυρίδα αναγκάζεται να τελεί ανθρωποθυσίες ένα από τα υποψήφια θύματά της είναι ο αδερφός της Ορέστης. Αφού τον αναγνωρίσει, δραπετεύει μαζί του παίρνοντας το άγαλμα της Αρτέμιδος και ακολουθώντας τις οδηγίες της Αθηνάς το φέρνει στην Αττική για να εξιλεωθεί ο Ορέστης για το φόνο της μάνας του, Κλυταιμνήστρας.

Πληροφορίες για τον χαρακτήρα των εορτών αντλούμε κυρίως από την «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Ευριπίδη και τους «Επιτρέποντες» του Μενάνδρου. Στα δρώμενα περιλαμβάνονταν αγώνες πυρριχιστών και η εορτή των «Ταυροπολίων», δηλαδή νυχτερινές πομπές, διονυσιακές τελετές και συμβολικές αιματηρές θυσίες. Οι θυσίες αυτές αποτελούσαν συμβολική αναπαράσταση της αιματηρής λατρείας που τελείτο στον ναό της Αρτέμιδος στην Ταυρίδα.

Τα Ταυροπόλια ή Ταυροβόλια εκτός από τις Αλαίς γιορτάζονταν και σε άλλες 22 ελληνικές πόλεις. Ήταν επίσης μια από τις σπουδαιότερες σπαρτιατικές εορτές, εκστατικού χαρακτήρα, με πομπές, χορούς και θυσίες ταύρων προς τιμήν της Θεάς Αρτέμιδος της Ταυροπόλου.