Λεύκτα, Φρυκτωρία Λεύκτρων

Τα Λεύκτρα ήταν μικρή βοιωτική πόλη, χτισμένη σε απόσταση 2 χιλιομέτρων από την αρχαία Ομηρική πόλη Εύτρησις και σε υψόμετρο 375 μέτρων. Έγινε κυρίως γνωστή για την ιστορική μάχη των Λεύκτρων μεταξύ των Θηβαίων και των Σπαρτιατών, το 371 π.Χ. Νικητές ήταν οι Θηβαίοι. Βασιλιάς της Σπάρτης ήταν ο Κλεόμβροτος Α'. Σ' αυτή τη μάχη αναδείχτηκε η εξαίρετη προσωπικότητα καθώς και οι διοικητικές ικανότητες του Επαμεινώνδα. Σε απόσταση μόλις ενός χιλιομέτρου από το χωριό υπάρχει μνημείο αφιερωμένο σε αυτή τη μάχη (Τύμβος).

 Από ένα αρχαίο βοιωτικό νόμισμα πληροφορούμαστε για τη μορφή των τροπαίων: πάνω σε ένα στύλο στερεωνόταν μία πανοπλία από τα όπλα που αφαιρέθηκαν από τους ηττημένους αντιπάλους.

Διατηρείται το λίθινο κυλινδρικό βάθρο του μνημείου, το οποίο αναστηλώθηκε στο μέρος που βρέθηκε κατά το μεγαλύτερο τμήμα του. Το ύψος του βάθρου είναι υποθετικό. Επιστέφεται από διάζωμα τριγλύφων και μετοπών και σειρά λίθινων ανάγλυφων ασπίδων. Πάνω στο βάθρο ήταν στημένο το κυρίως τρόπαιο. Το 1958 ο αρχιτέκτων-αρχαιολόγος Αν. Ορλάνδος πραγματοποίησε ανασκαφή στη θέση Μάρμαρα Λεύκτρων και εντόπισε τμήματα από το βάθρο του τροπαίου (τρίγλυφα και μετόπες και λίθινες ανάγλυφες ασπίδες). 

Ο Αν.Ορλάνδος αναστήλωσε επίσης το μνημείο στη σημερινή του μορφή. Μετά την αναστήλωσή του βρέθηκε μία ακόμα λίθινη ασπίδα και τμήμα τριγλύφου σε αγρό της περιοχής Λεύκτρων.

Φρυκτωρία Λεύκτρων

Φρυκτωρία

Για να βρει κανείς τη φρυκτωρία παίρνεις  το δρόμο Λεύκτρων – Κρέουσας (Λιβαδόστρα), στην κορυφή του όρους Κορομπίλη στρίβεις δεξιά στο χωματόδρομο προς το εξωκλήσι του Αγίου Μάμα, και σε απόσταση 1600 μ. θα βρεθείς σε μια επίπεδη περιοχή όπου βρίσκεται το εξωκλήσι.  Νοτιανατολικά αυτού και σε απόσταση 200μ. βρίσκεται η φρυκτωρία.

Θέα από τη φρυκτωρία- στο βάθος Θεσπιές- Λιοντάρι

αρχαίοι λίθοι της φρυκτωρίας τοιχισμένοι στο εξωκλήσι

αρχαίοι λίθοι στο προσκυνητάρι

Θέα στο Κορινθιακό Κόλπο

Φρυκτωρία Λεύκτρων

Τίφα ή Τίφαι ή Σίφαι - η σημερινή Αλυκή

Η Τίφα ή Τίφαι ή Σίφαι , όπως συνηθέστερα λεγόταν, χρησίμευε ως λιμάνι των Θεσπιών από τον 6^ο αι. π.Χ.  Στην Τίφα υπήρχε ένα Ηράκλειο ιερό και οι κάτοικοί της έκαναν κάθε έτος γιορτή προς τιμή τού Ηρακλή.  

Δεξιά του οικισμού της Αλυκής δεσπόζει σε λόφο ο οχυρωτικός περίβολος των Σιφών, που χρονολογείται από τον 4^ο αι. π.Χ.  Στην ακρόπολη των Αρχαίων Σιφών (σημερινή Αλυκή) έχει βρεθεί σποραδικά κεραμεική διαφόρων περιόδων των προϊστορικών και ιστορικών χρόνων, που δηλώνει μακρά κατοίκηση του χώρου. Περίοδοι ακμής θεωρούνται ο 4ος αιώνας π.Χ. -οπότε οχυρώθηκε η ακρόπολη και η κάτω πόλη στα νότια της ακροπόλεως- και τα ρωμαϊκά αυτοκρατορικά χρόνια (1ος - 2ος αιώνας μ.Χ.) Το οχυρωματικό τείχος της ακροπόλεως διατηρείται σε ικανοποιητικό μήκος και ύψος και ενισχύεται από έξι πύργους. Σώζονται τρεις πύλες, από τις οποίες η κύρια είναι κοντά στην παραλία.

Ο Τίφης του Αγνίου ήταν ο πρώτος στον κατάλογο των αργοναυτών και αυτός ο οποίος κατάφερε να σώσει το καράβι στις Συμπληγάδες Πέτρες. Υπάρχει παραλλαγή του μύθου που θέλει την Αργώ,το καράβι που μετέφερε τον Ιάσονα στην Αργοναυτική εκστρατεία να κατασκευάστηκε στο επίνειο των Θεσπιών, την Σίφα, από τον Άργο,  ναυπηγό από τις  Θεσπιές. Στα Αργοναυτικά του Απολλώνιου παρουσιάζεται ο Τίφυς από τάς Σίφας ικανότατος στην οδήγηση του πλοίου, βοηθούμενος από τα αστέρια και τον Ήλιο και δεινότατος στο να προβλέπει τις καταιγίδες.

• Η πόλη Τίφα ετυμολογείται από το τίφος = βάλτος, τέλμα, λέξη που χαρακτηρίζει την περιοχή της Αλυκής.

• Η ορθογραφία Σίφα , όμως μας παραπέμπει σε ένα σιφώνιο, όργανο μεταφοράς υγρών. Πράγματι η περιοχή λειτουργεί ως σιφώνιο, με τη μεταφορά υδάτων από τη θάλασσα, προς τη στεριά, όπου σήμερα η έκταση της αλυκής.

• Η ονομασία Τύφα ίσως να σχετίζεται με τον Τυφώνα
  
  
  
  

  Στην Τίφα βρέθηκε επιτύμβια στήλη στην οποία  εικονίζεται μια νέα γυναίκα, προφανώς  η νεκρή, που κρατάει το μικρό της παιδί στα γόνατα,  και συγκρατεί τη βουβή θλίψη  για τον αποχωρισμό από τους οικείους της. Χρονολογείται τον 4^ο αι. π.Χ.  Βρίσκεται στο αρχαιολογικό Μουσείο της Θήβας

   

Τείχη του κάστρου δίπλα στα σπίτια

 

επιτύμβια στήλη

 

τ΄απομεινάρια του αρχαίου λιμανιού

Σχεδιάγραμμα λιμανιού

Δίπυλο του κάστρου στην ακρογιαλιά

Άνω Τίφα ή Άνω Σίφα

Παίρνοντας το δρόμο Ξηρονομή-Αλυκή μετά από 4 χλμ. δεξιά του δρόμου  βλέπουμε  τον Πύργο της ακρόπολης και τα λείψανα της Άνω Σίφας

Στο λόφο Μαυροβούνι ή Γουλά πάνω από την Αλυκή, σώζονται τα λείψανα της οχυρωμένης πόλης των Άνω Σιφών καθώς και ιερό της γεωμετρικής εποχής, αφιερωμένο πιθανόν στη λατρεία της Άρτεμις Αγροτέρας, το οποίο λειτουργούσε ως τους ελληνιστικούς χρόνους.  

Ο πύργος σώζεται σε αρκετό ύψος και δεσπόζη στην περιοχή. Είναι φτιαγμένος με μεγάλων διαστάσεων, στενόμακρες, λείες  πέτρες. Κάποιος σεισμός δείχνει ότι έριξε την σκεπή και το επάνω  μέρος του πύργου. Η θέα από τον πύργο είναι μοναδική και στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα !  

 Όλος ο λόφος είναι γεμάτος από θεμελιώσεις αρχαίων κτιρίων και κατάλοιπα οικοδομημάτων. Όμως είναι σε πλήρη εγκατάλειψη και δεν υπάρχει ούτε μια πινακίδα που να  πληροφορεί τον επισκέπτη την ταυτότητα του αρχαιολογικού χώρου.  

Οικοδομήματα αγνώστου ταυτότητας στον λόφο

Λεπτομέρεια του πύργου

αρχαιολογικά λείψανα στην Άνω Τίφα

                

Ο πύργος της Άνω Τίφα

Η θέα από τον Πύργο

Θέα προς τη θάλασσα!